36phophuong.vn     
Trang chủ
Xa lộ thông tin
Cuộc sống
 Ngày nay
 Ký ức
Thăng Long-Hà Nội
Phố Hà Nội
Nét văn hóa
Những giá trị bảo tồn
Cải tạo, tu bổ, bảo tồn
Quy hoạch - Đô thị
Địa ốc-phong thủy
Diễn đàn
Người đẹp
Thời trang
Du lịch
Thể thao-Sức khỏe
Ẩm thực
thư giãn
Mỹ thuật
Âm nhạc
Trang ảnh xưa
Góc chụp ảnh
Trang chủ > Cuộc sống > Ký ức >
  Xe điện Bờ Hồ. Xe điện Bờ Hồ. , 36phophuong.vn
 
Xe điện Bờ Hồ.

 Lời mở đầu:  Có một thời xe điện là phương tiện giao thông chủ yếu của người Hà Nội. Nhưng thời ấy đã xa rồi. Nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội và 65 năm ngày Quốc khánh 2/9 và ngày thành lập Ngành GTVT Việt Nam,

 

 Blog Giao thông Việt nam xưa và nay xin trân trọng giới thiệu bài ký: Xe điện Bờ Hồ. Bài đã được báo Hà Nội Mới đăng vào 28/2/2010 với tiêu đề: Leng keng xe điện Bờ Hồ. Mời các bạn cùng xem.

 

http://2.bp.blogspot.com/_165QFyESY_U/S8_Hync62yI/AAAAAAAAANs/JVPJk3lRnzo/s320/tramway%5B1%5D%5B1%5D.jpg

Đầu phố Đinh Tiên Hoàng bên phía hồ Hoàn Kiếm, ngày xưa có một thời khá dài, tới 90 năm là bến xe điện Bờ Hồ luôn đông đúc nhộn nhịp, bởi nơi đây là bến trung tâm xe điện từ 4 hướng ngoại thành, bao gồm: Hà Đông, Cầu Giấy, Chợ Mơ và Chợ Bưởi hội tụ về ga xe điện Bờ Hồ, ngoài ra còn có 1 tuyến đi ngang khu phố cổ, đó là tuyến Yên phụ - Hàng Cót - Cửa Nam - Bạch Mai.

Bến xe điện không to lắm gồm có 2 làn đường. Một làn đường đi chung dành cho 2 tuyến Bờ Hồ đi Hà Đông và Bờ Hồ đi Cầu Giấy có điểm quay đầu tại ga xe điện Bờ Hồ; Còn một làn thông 2 tuyến: Chợ Bưởi - Bờ Hồ và Bờ Hồ - Chợ Mơ, có điểm tránh nhau tại ga xe điện Bờ Hồ. Giữa 2 làn đường ở ga có vỉa hè tương đối rộng. Ga xe điện khác với ga xe hoả, ga xe điện không có mái che và phòng chờ mua vé, mà hành khách lên tàu đi tuyến nào thì lên tàu mua vé ở đi tuyến đó. Vì xe điện chủ yếu phục vụ cho đối tượng là dân nghèo thành thị, dân lao động, người dân buôn rau quả từ các vùng ven đô, ngoại thành vào các chợ trong thành phố, nên trong toa ở giữa lối đi và ở trong gầm ghế, thường có nhiều quang sọt, thúng mủng đựng rau quả, thực phẩm của những người đi buôn bán. Buổi chiều tàu về ngoại ô, thường có những đôi quang sọt không đựng gì được lồng vào nhau, người ta để vắt vẻo sau mỗi toa xe. Giá vé thời đó cũng khá rẻ, vào những năm 60, 70 của thế kỷ trước, khách đi nửa chặng thì hết 5 xu, còn nếu đi cả chặng mất 1 hào. Thời kỳ đó, vận tải hành khách công cộng ở Hà Nội, chưa có ô tô buýt như bây giờ, phương tiện chủ yếu là xe điện và xích lô. Còn phương tiện cá nhân không nhiều chủ yếu là xe đạp; Cho nên ai ở các mạn Hà Đông, Cầu Giấy, Mơ, Vọng, Yên, Phụ, Bưởi có công có việc phải đi lên Bờ Hồ, hoặc ngược lại đều đi xe điện. Trong 5 tuyến chạy tàu có 2 tuyến Bờ Hồ - Hà Đông và chợ Bưởi - Bờ Hồ - chợ Mơ là được lắp 3 toa tàu, các tuyến khác chỉ có 2 toa, cho nên các chuyến tàu điện đều đông khách. Toa đầu có 4 cửa lên xuống ở 2 bên đầu tàu, còn toa giữa và toa cuối dài hơn toa đầu, có 4 cửa lên xuống 2 bên ở giữa tàu. Ở toa đầu có một cần điện lắp trên nóc toa chính giữa, trên đầu cần lắp một bánh xe, có rãnh lăn trên đường dây điện. Điện để chạy xe điện là điện một chiều, nên không gây nguy hiểm lắm, trên cần đó có một dây thừng để kéo cần, người bán vé xoay cần mỗi khi đổi chiều đi tại bến cuối lập tàu. 

http://1.bp.blogspot.com/_165QFyESY_U/S8_IsS5qffI/AAAAAAAAAN0/WUCPBQGdIZQ/s400/Xe-dien-%5B1%5D.jpg

(xe điện qua ngã tư Đinh Tiên Hoàng,Tràng Tiền, Hàng Bài, Hàng Khay)

 

Người lái tàu được bố trí ngồi ở đầu tàu, gần sát với lối lên xuống, người lái tầu điều chỉnh tốc độ tầu bằng tay trái trực tiếp tới hộp số, qua một cần gạt bằng đồng có tay nắm. Tốc độ tăng dần khi người lái gạt cần lái theo chiều kim đồng hồ, từ số 0 cho đến số 5. Tay phải người lái tàu luôn để trên hệ thống phanh. Hệ thống phanh xe điện được quay tròn như vô lăng xe ô tô thông qua các dây xích xuống gầm tàu tới bộ phậm hãm và chân phải của người lái luôn để lên núm chuông. Chuông xe điện có âm thanh rất lạ, mối lần dậm chân là một tiếng keng ngân nga, thường mỗi lần qua ngã tư hoặc có người ở phía trước, lái tàu bao giờ cũng vừa xoay cần giảm tốc độ, vừa quay phanh để hãm tàu, lại vừa dậm chuông đến hai, ba lần, do đó mớí có tiếng keng keng, keng keng vang vọng trong không gian. Tiếng keng keng đó chính là đặc trưng riêng có của xe điện, âm thanh đó đã ăn sâu vào tiềm thức của người Hà Nội nhiều năm vào thời đó.

Hệ thống Xe điện Hà Nội, do người Pháp xây dựng từ năm 1899 đến năm 1943 mới hoàn chỉnh, với tổng chiều dài là 32 km với 5 tuyến đường, được chia ra theo từng giai đoạn:

Tháng 9 năm 1900 là tuyến đường đầu tiên Bờ Hồ - Depol Thụy Khuê, bây giờ chính là Xí nghiệp Xe Điện Hà Nội – 69 Thuỵ Khuê; Cuối năm 1901 có thêm đường Bờ Hồ - ấp Thái Hà; Lúc đó đường tàu chạy đến Cửa Nam, thì đi theo phố Sinh Từ, nay là phố Nguyễn Khuyến, rồi rẽ sang trước mặt Văn Miếu, ra phố Hàng Bột, nay là phố Tôn Đức Thắng; Hai năm sau, khi xây dựng xong tuyến đường Cửa Nam đi Cầu Giấy, người ta mới bỏ đoạn Cửa Nam - Sinh Từ - Văn Miếu, mà cho tàu chạy sát vỉa hè dãy số lẻ phố Hàng Đẫy, nay là phố Nguyễn Thái Học, tới đầu phố Hàng Bột thì rẽ trái sang phố Hàng Bột để đến ấp Thái Hà. Đến năm 1915, tuyến Bờ Hồ - ấp Thái Hà được kéo dài đến đầu cầu Đơ Hà Đông, trước cửa khách sạn Sông Nhuệ bây giờ; Cuối năm 1906 có thêm tuyến Bờ Hồ - Chợ Mơ, ít năm sau tuyến Bờ Hồ - Thụy Khuê được kéo dài lên tận Chợ Bưởi; Trong năm 1929 đó có thêm được tuyến Yên Phụ - Ngã tư Đồng Lầm, nay là ngã tư Đại Cồ Việt - Lê Duẩn; qua phía Tây khu phố cổ gồm: Hàng Than, Hàng Cót, Phùng Hưng, Cửa Nam Nam, Hàng Lọng; Đến tháng 5 năm 1943 mới nối xuống đầu chợ Cống Vọng, đối diện trước cửa nhà thương Vọng, nay là bệnh viện Bạch Mai. Trong 5 tuyến xe điện có 4 tuyến dài nhất đều qua ga xe điện Bờ Hồ. Chính vì vậy gần như suốt ngày từ 5 giờ sáng đến 23 giờ đêm, gần như lúc nào cũng có tiếng rít của những bánh sắt lăn trên đường ray và tiếng dập chuông keng keng, keng keng xe điện ở ga xe điện Bờ Hồ.

Vào những năm 1984, 1985 xí nghiệp xe điện sản xuất thử loại xe điện bánh lốp. Loại xe điện này trông như một chiếc ô tô khách, có bánh bằng lốp ô tô, hệ thống lái bằng vô lăng và hãm bằng chân gần giống như ô tô. Trên nóc được lắp 2 cần điện song song, nối vào 2 đường dây điện một chiều qua trục lăn có rãnh bằng đồng. Khác với tàu điện bánh sắt, tàu điện bánh lốp không chạy trên đường ray, nó có thể chạy trên bất cứ tuyến phố nào, nếu có giăng 2 đường điện 1 chiều, xe điện bánh lốp có 3 cửa nằm ở cùng một phía phải xe như ô tô buýt vậy, để hành khách tiện lên xuống. Dư luận ở Hà Nội thời đó có nhiều ý kiến khen và lời chê cũng lắm, song do thiếu vốn đầu tư nâng cấp và nhân rộng nên việc thử nghiệm không thành công lắm, cộng với việc có chủ trương bỏ xe điện, nên loại xe điện này không phát triển. Cho nên loại xe điện bánh sắt mặc dù khá cũ kỹ, sập xệ và hư hỏng nhiều nhưng vẫn được duy trì.

http://4.bp.blogspot.com/_165QFyESY_U/S8_Jzol0jfI/AAAAAAAAAN8/r6nQZl30wRw/s400/t%25C3%25A0u%2B%25C4%2591i%25E1%25BB%2587n%2Bb%25E1%25BB%259D%2Bh%25E1%25BB%2593%2B1950%5B1%5D.jpg

( Ga xe điện Bờ Hồ )

 

http://1.bp.blogspot.com/_165QFyESY_U/S8_LmDiPzJI/AAAAAAAAAOE/jJrMEpFiDWs/s400/2%5B1%5D.jpg

( Đoàn tàu điện trên trục đường Yên Phụ - Cửa Nam - Vọng ) 

 

Đến năm 1989, 1990 Hà Nội vẫn còn 5 tuyến xe điện và ga xe điện Bờ Hồ. Toà nhà ‘’hàm cá mập’’ bây giờ trước kia là văn phòng điều hành xe điện, cũng là nơi giao ca của lái tàu và bán vé. Nơi này có một trạm biến thế điện khá lớn, cấp điện một chiều cho toàn tuyến xe điện hoạt động.

Sau 90 năm hoạt động, với tên gọi đầu tiên là Nhà máy xe điện, thuộc Công ty Điền địa Bắc kỳ, thuộc sự quản lý và điều hành của chính phủ bảo hộ Pháp. Sau đó được thay đổi tên gọi: Sở xe Điện Hà Nội; Xí nghiệp xe điện Hà Nội (1955); Quốc doanh xe Điện Hà Nội (1959); Công ty xe Điện Hà Nội (1969) và cuối cùng năm 1996 lại trở về với tên gọi Xí Nghiệp xe Điện Hà Nội.

Có lẽ bất cứ ai, ít nhất là trong độ tuổi 40, 50 trở lên, có thời gian sinh ra, hoặc lớn lên tại Hà Nội và những ai đã từng đến Thủ Đô vào những năm 80 của thế kỷ trước, mỗi khi nhắc tới hồ Hoàn Kiếm, đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, đầu phố Hàng Đào, Hàng Gai… chắc vẫn còn nhớ tiếng chuông leng keng xe điện và cảnh nhộn nhịp lên xuống tàu tại ga xe điện Bờ Hồ. Hình ảnh bến xe điện đông vui bởi những tiếng nhị cò cưa trong tiếng hát xẩm, mà người ta vẫn thường nói đó là xẩm Bờ Hồ, hoặc tiếng đàn ghi ta thánh thót quện vào giọng hát cải lương ngọt ngào hoà trong tiếng cắc, cắc giữ nhịp mõ chân ( thanh loan) của người hát dạo. Từ ga xe điện đến cổng đến Ngọc sơn thi thoảng người ta còn thấy những gánh xiếc khỉ biểu diễn và bán thuốc cao. Sau những năm 75, người đi làm và học sinh đi học bằng xe điện nhiều hơn, các chuyến tàu thường xuyên chật ních người và thúng mủng gồng gánh. Bến xe điện Bờ Hồ xuất hiện thêm những bà bán nước chè chén, thuốc lá điếu, kẹo dồi, kem que, sấu táo khế dầm và các ông già nặn tượng tò he; Xung quanh bến tàu nhan nhản những người buôn bán tem phiếu, những người ăn xin và những chàng thanh niên bán lơ tẩy trắng hồng.

Trong quang cảnh đó nổi lên vẫn là những đoàn tàu điện màu đỏ cũ kỹ, đang chờ rời bến, cũng như âm thanh keng, keng của tiếng chuông xe điện mời gọi khách lên tàu. Là những đoàn tầu băng qua cột đồng hồ trước cửa hiệu kem Long Vân, Hồng Vân để rẽ vào phố Hàng Gai…Những hình ảnh và âm thanh đó thì dường như không bao giờ quên trong ký ức mỗi người.

http://4.bp.blogspot.com/_165QFyESY_U/S9bbd9GAOzI/AAAAAAAAAOM/VBNdRAh_wD4/s400/ray.JPG

Tàu điện không hoạt động, đường ray đã được bóc đi 

 

Đến năm 1989, 1990 Thành phố không cho xe điện hoạt động. thì toàn bộ đường ray được bóc lên, cả xí nghiệp xe điện lúc đó có mấy trăm con người lâm vào cảnh thất nghiệp, không có việc làm. Để giải quyết khó khăn, góp phần nâng cao đời sống cho đội ngũ lái tàu, bán vé và công nhân sửa chữa tàu điện, xí nghiệp đã xây lò luyện thép để cán đường ray xe điện thành thép xây dựng để bán. Một thời gian đường ray xe điện cũng hết, các lò nung này đã biến thành lò sản xuất mỳ sợi, rồi đồ gốm mỹ nghệ, rồi lại chuyển sang sản xuất xe điện mi ni cho các cháu nhi đồng vui chơi tại công viên Thống Nhất, sau đó liên doanh, liên kết với các doanh nghiệp để sản xuất và lắp đặt loại xe điện mi ni này ở một số địa phương như Hải Phòng, Nghệ An. Vì thế những người lao động ở xí nghiệp xe điện, đã vượt qua được thời kỳ hủng hoảng việc làm bởi quyết định xoá sổ tàu điện. Sau này khi Hà Nội phát triển xe buýt, xí nghiệp Xe Điện Hà Nội trở thành một đơn vị xe buýt, nhưng mọi người vẫn giữ tên gọi của đơn vị là Xí nghiệp Xe Điện Hà Nội , để cho các thể hệ cán bộ công nhân viên trong xí nghiệp biết tiền thân đơn vị xe buýt hôm nay được bắt nguồn từ Xí nghiệp Xe Điện ngày xưa và cũng là để cho các thế hệ già trẻ Hà Nội hôm nay nhớ và hình dung đến các đoàn tàu điện leng keng trên phố và nhớ đến ga xe điện Bờ Hồ, đông vui nhộn nhip, ngày xưa đã từng ‘’vang bóng một thời’’ trên đường phố Thủ Đô.

Để rồi biết đâu một ngày đẹp trời nào đó trong thế kỷ 21 này, khi Hà Nội có đường sắt nội đô, những cán bộ công nhân Xí nghiệp xe điện Hà Nội ‘’may mắn’’ lại được quản lý và vận hành những đoàn tàu điện bánh sắt hiện đại, khi đó tên Xí nghiệp xe điện, lại trở về đúng như cái tên của nó vốn có từ thủa ban đầu cách đây hơn 110 năm.

Bây giờ ga tàu điện Bờ Hồ trở thành bến xe trung chuyển của nhiều tuyến xe buýt. Bến được cải tạo nâng cấp nhiều, nên khang trang sạch đẹp hơn. Văn phòng ga xe điện Bờ Hồ một tầng ngày xưa, được xây lên 4 tầng và trở thành siêu thị. So với mạng lưới xe điện ngày xưa chỉ cố định trên 5 tuyến, Xí nghiệp Xe Điện Hà Nội hiện nay có trên 270 xe buýt đang hoạt động với 14 tuyến đang vận hành, như các tuyến: 07, 22, 32, 34… Xe buýt bây giờ đã len lỏi tới nhiều tuyến đường phố nội thành, ngoại thành và liên tỉnh, đang chiếm ưu thế trong vận tải hành khách công cộng ở Thủ Đô. Bây giờ cho dù không còn bóng dáng, nhưng dẫu sao hình ảnh những đoàn tàu điện và ga xe điện Bờ Hồ ngày xưa như vẫn được coi là linh hồn của phố phường Hà Nội./

  Blog Giao thông Việt nam xưa và nay 


  Bình luận của bạn
(*) Họ tên:  
(*) Email:  
(*) Tiêu đề:  
(*) Nội dung:  
Mã: 

Nội dung các bình luận
 

  Các Tin khác
  + Em chỉ cần yêu Anh thôi, cả thế giới để Anh lo (07/06/2018)
  + Triệu người thay đổi suy nghĩ khi Hà Nội rợp bóng cây này (15/05/2018)
  + Cảm xúc của Tháng tư (12/05/2018)
  + Cuộc sống thú vị quanh nhà thờ Lớn (22/04/2018)
  + Tháng 3, Hà Nội đẹp ngỡ ngàng màu tím hoa ban (06/03/2018)
  + Tết xưa yêu dấu (13/02/2018)
  + "Cháy" hàng Tết, nhân viên mậu dịch trốn khỏi cửa hàng (13/02/2018)
  + Chợ cá Yên Sở lớn nhất Hà Nội (07/02/2018)
  + Lắng đọng đêm về - News AUDIO (04/02/2018)
  + Hà Nội có các hoạt động đón mừng đội U23 trờ về. (29/01/2018)
 
 
Trang chủ Nội quy Liên hệ Lên đầu trang  
Xa lộ thông tin    Cuộc sống    Thăng Long-Hà Nội    Phố Hà Nội    Nét văn hóa    Những giá trị bảo tồn    Cải tạo, tu bổ, bảo tồn    Quy hoạch - Đô thị    Địa ốc-phong thủy    Diễn đàn    Người đẹp    Thời trang    Du lịch    Thể thao-Sức khỏe    Ẩm thực    thư giãn    Mỹ thuật    Âm nhạc    Trang ảnh xưa    Góc chụp ảnh   

vietarch-kiến trúc sáng tạo