36phophuong.vn     
Trang chủ
Xa lộ thông tin
Cuộc sống
Thăng Long-Hà Nội
Phố Hà Nội
Nét văn hóa
Những giá trị bảo tồn
Cải tạo, tu bổ, bảo tồn
Quy hoạch - Đô thị
 Hà Nội qua những bản đồ
 Nội đô thị lịch sử
 Đô thị
 Những đồ án quy hoạch,thiết kế cảnh quan Hồ Gươm
Địa lý- phong thủy
Diễn đàn
Người đẹp
Thời trang
Du lịch
Sức khỏe
Ẩm thực
thư giãn
Mỹ thuật
Góc học tập
Trang ảnh xưa
Góc chụp ảnh
Trang chủ > Quy hoạch - Đô thị > Những đồ án quy hoạch,thiết kế cảnh quan Hồ Gươm >
  Hồ Gươm - một không gian bảo tồn Hồ Gươm - một không gian bảo tồn , 36phophuong.vn
 
Hồ Gươm - một không gian bảo tồn

 Cho dù Hà Nội nay - mai có mở rộng thế nào đi nữa thì mặt hồ này vẫn là nơi hội tụ những giá trị sâu lắng của một không gian lịch sử riêng biệt, vẫn là nơi “lắng hồn núi sông ngàn năm” như trong ca từ “Bài Ca Người Hà Nội” của Nguyễn Đình Thi.

Nó không gắn với đời sống cung đình như Khu Hoàng thành mới đuợc khai quật và những di tích còn sót lại với điểm nhấn là Cột Cờ; không sầm uất của Kẻ Chợ như khu 36 phố phường; cũng không dân giã của những làng chài ven Hồ Tây nhiều huyền thoại, nay đã thành những cao ốc và biệt thự sang trọng. Mà Hồ Gươm là điểm nhấn của một không gian tinh thần văn hiến mà cốt lõi là tinh thần hoà hiếu của một dân tộc luôn gặp nạn binh đao. 

Ai cũng biết cái Tháp Rùa chẳng có mấy đặc sắc về kiến trúc cũng như gốc tích của nó, nhưng chắc chắn sẽ chẳng có gì thay thế được cái toà tháp nho nhỏ mới có hơn một thế kỷ tuổi. Vì thế chăm chút cho không gian Hồ Gươm giữa lúc Hà Nội đang trước cơn bão đô thị hoá đầy thách thức và cơ hội là điều rất cần thiết. Đã có không ít những cuộc thi ý tưởng quy hoạch và thiết kế để chỉnh trang kiến trúc không gian Hồ Gươm vào thời điểm hướng tới Đại lễ ngàn năm Thăng Long - Hà Nội nhưng hầu như ít thấy một đề án nào mang tính khả thi không chỉ vì thời gian quá ngắn, tiền bạc lại có hạn trên một không gian có thể đựơc đánh giá là “quý hơn vàng” này.

Rồi dư luận rộ lên mãnh liệt tưởng như sẽ trở lại không khí của những vụ “Hà Nội Vàng” hay “Hàm Cá Mập” năm nào khi một toà nhà của Điện lực định xây sát Hồ Guơm hay cách hẳn một con đường phía sau cũng vậy... Lại nhớ thưở nào chỉ quanh dự án cải tạo cái nhà vệ sinh công cộng cũng làm tốn giấy bút nhiều bậc thức giả... Hơn thế nữa, với một hay vài Cụ Rùa gắn với những huyền thoại của 6 thế kỷ trước, cho dù còn có điều bán tín bán nghi, nhưng mọi sự đụng chạm vào cái không gian sống của Cụ cũng đều phải rón rén thận trọng.... Có cảm giác Hồ Gươm như một cô gái cấm cung mà sự săn sóc của thiên hạ không chừng sẽ làm cho nó tàn tạ nếu không tìm ra một định hướng cho những giá trị cần được bảo tồn và khai thác lâu dài.  

http://img.vietnam.vn/2010/11/01/16/00/1-Toan-canh-Ho-nhin-tu-tren-cao.jpg
Toàn cảnh Hồ Gươm nhìn từ trên cao


Nói đến Hồ Gươm là ta có thể nói đến một không gian lịch sử găn với truyền thuyết Vua Lê Hoàn Gươm cho Thần Kim Quy, là không gian của Phủ Chúa (Trịnh) phía Tây mặt hồ, là nơi quy tụ của những ngôi trường của các bậc danh nho v.v.. trong bề dày lịch sử xa xưa. Nhưng còn một điều đáng nhấn tạo nên giá trị tiêu biểu cho không gian này chính là những khơi đầu cho sự hình thành một đô thị thời cận đại. 

Chúng ta tự hào về Thăng Long - Hà Nội có bề dày ngàn năm là kinh đô của đất nước. Nhưng chúng ta ít chú ý đến bề dày 120 năm của một thành phố. Kể từ 1888 khi Hà Nội được chuyển giao cho Pháp thành một nhượng địa và nước Pháp ấn định nó là một “thành phố” theo những quy chuẩn của chính quốc thì Hà Nội mới lột xác để trở thành một đô thị hiện đại mà ngày nay chúng ta kế thừa.

Có thể kể đến con đường quanh Hồ Gươm lúc đó mới được quy hoạch thành một hành lang cách ly mặt hồ với khu vực xung quanh thành một hệ thống đường xá giao thông nội đô đầu tiên của thành phố, rồi mở rộng việc xây dựng hệ thống hạ tầng (đường, cống rãnh, chiếu sáng...) cho khu 36 phố phường mà trước đó vẫn mang dáng dấp của các làng nghề nơi Kẻ Chợ. Khu Hồ Gươm tạo ra không gian chuyển tiếp với khu phố mới thể hiện rất rõ những nét giao thoa giữa kiến trúc “thuộc địa” (phương Tây) với bản địa. 

Các tuyến đường chạy từ Khu Đồn thuỷ (là đại bản doanh quân Pháp khi mới đặt chân lên Hà Nội) phát triển dọc theo đường Tràng Tiền (vốn là đường Paul Bert) qua Tràng Thi lên Cửa Nam để tiếp cận khu vực xây dựng trung tâm chính trị của Phủ Toàn quyền. Đồng thời hình thành con đường bao quanh Hồ Gươm tạo ra những “boulevard” (đường rộng có hàng cây xanh)  sớm nhất của Hà Nội. Và Hồ Gươm cũng là đầu mối tất cả các tuyến đường xe điện được xây dựng từ rất sớm trong thành phố.

http://img.vietnam.vn/2010/11/01/16/00/2-Nhin-ve-phia-Den-Ngoc-Son-va-36-pho-phuong.jpg
Nhìn về phía Đền Ngọc Sơn và 36 phố phường


Đây cũng là nơi xây dựng những thiết chế đô thị đầu tiên như Nhà Bưư điện (Toà nhà cũ). Toà Thị Chính, Nhà Đèn (Nhà máy phát điện đầu tiên), công viên và pho tượng người kiến tạo nền cai trị thuộc địa (Paul Bert),  rạp hát “Philarmonique” (nay là Rối Thăng Long)... rồi từ phía hồ mở rộng ra hai không gian phía Tây với hạt nhân là Nhà thờ lớn và phía Đông là Khách sạng Metropole. Muộn hơn là Phủ Thống sứ và Ngân hàng Đông Dương...

Và tuyến đường chắn ngang phía Nam của Hồ bắt đầu từ Bảo tàng Cổ vật Louis Finot (nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia), Nhà Hát lớn tạo nên một khu phố thuần Âu chạy tuốt qua Trường Thi cũ cắt góc Tây Nam thành Hà Nội để lên tới khu Vườn Bách Thảo và Phủ Toàn quyền để rồi bẻ vuông góc ra phía Hồ Tây theo đường Cổ Ngư (nay là đường Thanh Niên) lên đến Bờ Sông rồi dọc theo đê về Đồn Thuỷ khép kín không gian của Thành phố Hà Nội buổi ban đầu. Đó cũng là ranh giới cho bước mở rộng tiếp theo về phía Nam Hồ Gươm tạo ra cả một không gian của một đô thị mới.
      
Người ta còn có thế nhắc đến một ngôi chùa rất đẹp nằm bên Hồ Gươm nay chỉ còn xót lại một ngôi tháp nhỏ mang tên “Hoà Phong”. Đó là Chùa Quan Thượng hay người Phá còn gọi là Chùa Nhục hình vì những tượng đắp cảnh “Thập điện Diêm vương” gây ấn tượng với người phương Tây. Ngôi Chùa bị san bằng để tạo không gian và mặt bằng xây các thiết chế của thành phố thuộc địa bên bờ phía Đông của Hồ. Tại Bảo tàng Guimet bên Pháp, những pho tượng gỗ sơn son thếp vàng của ngôi chùa này vẫn còn được lưu giữ trong kho hiện vật.

Nói như vậy là nhấn mạnh đến giá trị của một không gian chứa đựng hàm lượng cao nhất những dấu ấn của quá trình hình thành và phát triển Hà Nội  như một thành phố thời cận và hiện đại. Đúng là hiện nay, nhìn từ góc độ kiến trúc với cả những yếu tố gây phản cảm của những đan xen thiếu trật tự, kể cả mỹ quan đô thị nhưng nếu nhìn nó như những lớp lang của lịch sử phát triển của đô thị thì không phải không có những giá trị lâu dài. 

http://img.vietnam.vn/2010/11/01/16/00/3-Chin-goc-but-moc-ben-Ho-Guom-khi-con-nho.jpg
Chín gốc bụt mọc bên Hồ Gươm khi còn nhỏ


Vì thế, khi được xem một số đề án “cải tạo” hay “điều chỉnh” không gian Hồ Hoàn Kiếm thây không ít nhà kiến trúc nặng về tạo ra những giá trị mang công năng hiện đại, xoá bỏ những dấu tích của sự chuyển đổi, cải tạo những nét bị coi là xấu hay bất hợp lýv.v... Mặc dù điều đó không phải là không cần thiết, những đến mức làm mất đi những dấu ấn của sự chuyển đổi rất đặc thù của lịch sử hình thành đô thị Hà Nội, biến không gian này trở nên ngăn nắp, hiện đại, công viên hoá, tiện nghi hoá đôi khi đồng nghĩa là sự đánh mất những giá trị rất đặc trưng của Hà Nội...

Hồ Gươm, đấy chính là không gian chúng ta có thể “phục dựng” hay “phục chế” lại những cái đã mất nhiều hơn là “cấy” vào những công trình mới. Tại sao ta không lập lại một đường xe điện chạy quanh hồ, không mở không gian chiếu thẳng từ Nhà Thờ Lớn ra bờ hồ biến luôn cây đa đại thụ trong khuôn viên báo Nhân Dân ngày nay... như ngày xưa đã từng thế. 

Tại sao không làm lại dẫy kiôt bán hoa bên Bờ Hồ góc ngã tư trước Toà Nhà Gôđa xưa nay đã là siêu thị Plaza...Và tại sao không trồng lại một cây dừa cô độc từng có ở mép hồ phía trước Trụ sở báo “Hà Nội Mới”. Cây dừa từng làm xao xuyến những người dân miền Nam tập kết sau năm 1954 thường thẩn thơ bên Bờ Hồ Gươm trong mỗi ngày nghỉ, nhất là khi Tết đến vì nhớ tới quê hương ở phương Nam.

                                                                                Dương Trung Quốc

 


  Bình luận của bạn
(*) Họ tên:  
(*) Email:  
(*) Tiêu đề:  
(*) Nội dung:  
Mã: 

Nội dung các bình luận
 

  Các Tin khác
  + Hà Nội: Chấm dứt ngay cho thuê, mượn; tạm dừng chuyển mục đích nhà đất công (20/11/2017)
  + Hà Nội ‘siết’ quản lý trụ sở làm việc và nhà, đất công (20/11/2017)
  + Những dự án gây xôn xao xung quanh Hồ Gươm (20/11/2017)
  + Biệt thự ''''khủng'''' hai mặt tiền được ''''gật đầu'''' khỏi danh mục quản lý (19/11/2017)
  + Một số lưu ý trong công tác bảo tồn, tôn tạo phố cổ Hà Nội (18/11/2017)
  + Hà Nội loại biệt thự cũ khỏi danh mục quản lý để xây khách sạn ( 19/11/2016 ) (18/11/2017)
  + Chủ tịch Hà Nội chính thức nói về xây cao ốc 70 tầng khu vực ga Hà Nội (18/11/2017)
  + Phí thuê lòng đường, vỉa hè ở Hà Nội sẽ tăng gấp 3 (18/11/2017)
  + “Historical Hanoi 2013” – Giới thiệu đồ án của nhóm Arch.Daniele Lenti – Arch. Nicola Ruggiero – Arch. Đặng Tố Nga Arch. Marco Ferrera – Arch. Andrea Sartini (18/11/2017)
  + Dân xây nhà sai phép trong phố cổ, phường Hàng Bồ bao che? ( MAY 10, 2016 ) (17/11/2017)
 
 
Trang chủ Nội quy Liên hệ Lên đầu trang  
Xa lộ thông tin    Cuộc sống    Thăng Long-Hà Nội    Phố Hà Nội    Nét văn hóa    Những giá trị bảo tồn    Cải tạo, tu bổ, bảo tồn    Quy hoạch - Đô thị    Địa lý- phong thủy    Diễn đàn    Người đẹp    Thời trang    Du lịch    Sức khỏe    Ẩm thực    thư giãn    Mỹ thuật    Góc học tập    Trang ảnh xưa    Góc chụp ảnh   

vietarch-kiến trúc sáng tạo